بسته‌بندی های انعطاف‌پذیر؛ در چرخه‌ای مداوم از تکامل


درست زمانی که فکر می‌کنیم فیلم‌های بسته‌بندی انعطاف‌پذیر به نقطه‌ی عطفی در نوآوری رسیده‌اند، فناوری سطح انتظارات را یک پله بالاتر می‌برد. از داروسازی گرفته تا مواد غذایی، خطوط تولید متنوعی با بسته‌بندی‌های چشم‌نواز محافظت و نگهداری می‌شوند و حضور آن‌ها را در قفسه‌ی فروشگاه بهبود می‌بخشند. در عین حال، بسته‌بندی‌های فعلی نقشی حیاتی در تلاش‌های سازگار با محیط زیست، از جمله پایداری، ایفا می‌کنند. پیشرفت‌های اخیر در فناوری بسته‌بندی انعطاف‌پذیر ترکیبی از تطبیق‌پذیری و کارایی را ارایه می‌دهد. تکامل مداوم بسته‌بندی محصولات، محیط‌زیست‌گرایی را به روش‌هایی که هرگز تصور نمی‌شد، متحول می‌کند. این متن کوتاه برخی از آخرین روندها و فناوری‌هایی را بررسی می‌کند که همچنان بر خواسته‌های مصرف‌کننده، محیط زیست و صنعت تأثیر می‌گذارند.

بسته‌بندی فعال – زنده است!

از زمان انقلاب صنعتی، تخیلات متعددی به آنچه بسیاری غیرممکن می‌پنداشتند، دست یافتند. با گذشت زمان، اقتصادی که زمانی مبتنی بر کشاورزی کم‌حجم و اقلام دست‌ساز بود، مکانیزه شد و منجر به تولید انبوه امروزی در سراسر جهان شد. همانطور که دیده‌ایم، تولید انبوه در مقیاس بزرگ با سهمی از ضایعات یا دورریز همراه است. یک فناوری جذاب به نام بسته‌بندی فعال (Active Packaging) به کاهش این ضایعات کمک می‌کند. چه چیزی بسته‌بندی فعال را بسیار مهم و چشمگیر می‌کند؟ خب، این یک سیستم بسته‌بندی کم‌خطر، مؤثر و فعال است که ماندگاری محصول را بدون قربانی کردن کیفیت طعم یا ایمنی مواد غذایی بهبود می‌بخشد. دو نمونه رایج از بسته‌بندی فعال، ترکیب یک ماده‌ی کاربردی با خود بسته‌بندی محصول، یا قرار دادن یک جزء فعال در ساختار لمینت فیلم بسته‌بندی است.

به عنوان مثال، اگر یک بسته گوشت خشک‌شده‌ی مورد علاقه‌ی خود را باز کنید، معمولا یک کیسه کوچک ژل سیلیکا یا ماده‌ی خشک‌کننده‌ی مشابه را پیدا خواهید کرد. این ماده به عنوان یک عامل خشک‌کننده عمل می‌کند تا از رطوبت بیش از حد و ناخواسته که به محصول آسیب می‌رساند و طعم مورد نظر را تغییر می‌دهد، جلوگیری کند. برعکس، این کیسه کوچک جادویی می‌تواند در صورت خشک شدن بیش از حد محصول، رطوبت اضافی جمع‌آوری شده را نیز اضافه کند. علاوه بر کیسه‌های گوشت خشک‌شده، این نوع سیستم را در میوه‌ها و آجیل‌های خشک نیز پیدا خواهید کرد.

علاوه بر استفاده در بسته‌بندی مواد غذایی، این سبک از بسته‌بندی فعال در سایر محصولات مصرفی از جمله کفش‌های ورزشی، لوازم الکترونیکی و پوشاک نیز استفاده می‌شود.

برای ذکر نمونه‌ای از بسته‌بندی یکپارچه، فرض کنید محصولی مانند ویتامین دارید که ممکن است به نور ماوراء بنفش و/یا گرما حساس باشد. محیط فیلتر UV مهندسی شده را می‌توان به ساختار لمینت بسته‌بندی اضافه کرد تا به طور فعال از محصول در قفسه فروشگاه یا حتی در خانه محافظت کند. این امر در بسته‌بندی‌های سخت مانند سینی یا بطری داروی درب‌دار نیز صدق می‌کند.

صرف نظر از نوع بسته‌بندی فعال مورد استفاده در بسیاری از فروشگاه‌های مواد غذایی، کالاهای عمومی یا اقلام مراقبت‌های بهداشتی امروزی، می‌توانید مطمئن باشید که تمام ترکیبات بسته‌بندی با چنین افزودنی‌هایی (فیزیکی یا یکپارچه)، باید از تمام استانداردهای ایمنی مواد غذایی، دارویی و محصولات مصرفی پیروی کنند.

شناسایی موانع

در حالی که اکثر مصرف‌کنندگان توجه خود را به قیمت، برند و ظاهر کلی محصول معطوف می‌کنند، ناآگاهانه از اهمیت ویژگی‌های ضدنفوذی که فیلم‌های بسته‌بندی ارایه می‌دهند، چشم‌پوشی می‌کنیم. بسته‌بندی نه تنها یک ارایه جذاب و حاوی اطلاعات مفید در قفسه ایجاد می‌کند، بلکه حفاظتی در برابر رطوبت، اکسیژن، روغن، گاز و نور برای حفظ تازگی را نیز فراهم می‌کند. استیک‌ها، سوسیس‌ها و سینه‌های مرغ از طریق فیلم‌های بسته‌بندی حرارتی مهر و موم شده و شفاف، تازه به نظر می‌رسند.

مواد افزودنی یا فرمولاسیون طبیعی یک محصول فاسدشدنی ممکن است تحت تأثیر بسیاری از ویژگی‌های ذکر شده در بالا، علاوه بر سایر موارد مانند طعم و بو، قرار گیرد. اینکه کدام فیلم‌ها برای کدام محصول استفاده می‌شوند، به سادگی با نسبت‌های خاص آب، اکسیژن و غیره که باید در داخل باقی بمانند، تعیین می‌شود. همه چیز در مورد کنترل مهاجرت آنچه که نمی‌توانید ببینید است!

بیایید به انواع اصلی فیلم ضدنفوذ که در بسته‌بندی بسیاری از محصولات مورد علاقه‌مان برای حفظ کیفیت ماندگاری ضروری استفاده می‌شوند، بپردازیم.

پلی‌استر (PET)، پلی‌پروپیلن متالایز (MPP)، اتیلن وینیل الکل (EVOH)، پلی‌پروپیلن (PP)، پلی‌اتیلن (PE) و نایلون (PA) رایج‌ترین موادی هستند که بسیاری از ساختارهای لمینت مورد استفاده در اکثر کاربردهای بسته‌بندی مواد غذایی را ایجاد می‌کنند.

در حالی که هر ماده به ترتیب مجموعه‌ای از ویژگی‌های خاص خود را ارایه می‌دهد، اغلب به طور استراتژیک در ساختارهای لمینت توسط مهندسان بسته‌بندی و دانشمندان علوم غذایی با یک هدف مشترک ترکیب می‌شوند – به حداقل رساندن ضایعات مواد غذایی!

ذهنیت پایدار؛ PCR  در مقابل  PIR   

تقریبا روزانه، صرف نظر از منطقه یا کشور، در مورد حفاظت از محیط زیست خود می‌شنویم. مقررات و فشارهای جهانی همچنان آینده‌ی فرمت‌های بسته‌بندی را دیکته می‌کنند. موتور محرک رایج در پشت فیلم‌های بسته‌بندی انعطاف‌پذیر، نسبت محتوای بازیافتی است. هم مصرف‌کنندگان و هم صاحبان برند، مهندسان بسته‌بندی و بسته‌بندی‌کنندگان قراردادی را تحت تأثیر قرار می‌دهند تا هم محتوای بازیافتی پس از مصرف (PCR/ Post-Consumer Recycled) و هم محتوای بازیافتی پس از تولید صنعتی (PIR/ Post-Industrial Recycled) را در بسته‌بندی‌ها بگنجانند.

در حالی که مواد PCR قبلا توسط مصرف‌کنندگان برای هدف مورد نظرشان استفاده شده‌اند، این مواد با استفاده از فرآیندهای بازیافت معمولی کنار خیابانی، همچنان هدف آینده را حفظ می‌کنند.

از طرف دیگر، مواد بازیافتی پس از تولید صنعتی هنوز وارد جریان‌های مصرفی نشده‌اند. بنابراین، آن‌ها به روشی بسیار کارآمدتر و مقرون به صرفه‌تر بازیابی و مورد استفاده مجدد قرار می‌گیرند، که در نهایت انتشار گازهای گلخانه‌ای ناشی از لجستیک و تلاش‌های غیرضروری بسته‌بندی (بسته بندی بیش از حد ) را کاهش می‌دهد.

در حالی که تحقیقات نشان داده است که هیچ روش بسته‌بندی واحدی (شیشه، پلاستیک، فلز، کاغذ و غیره) را نمی‌توان برای همه‌ی محصولات بسته‌بندی‌شده‌ی متنوع ما اعمال کرد، می‌توانیم تلاش کنیم تا از هر کدام در پایدارترین حالت خود استفاده کنیم. برای مثال، با استفاده از مواد کمپوست‌پذیر و گیاهی، همراه با مواد PCR/PIR، می‌توانیم به ساختن آینده‌ای آگاه به محیط زیست ادامه دهیم.

تکامل با همکاری ادامه می‌یابد

به طور خلاصه، فیلم‌های بسته‌بندی انعطاف‌پذیر همچنان نقش مهمی در سراسر زنجیره‌های تامین ایفا می‌کنند. در حالی که محصولات داخل آنها متفاوت است، پیشرفت‌های فناوری و نوآوری در حال حرکت رو به جلو باقی می‌مانند. از ویژگی‌های مانع محافظتی گرفته تا سیستم‌های بسته‌بندی یکپارچه کاربردی، فناوری فیلم انعطاف‌پذیر همچنان راه‌حل‌های عملی ارایه می‌دهد که ایمنی و طول عمر محصول را افزایش می‌دهد.

پذیرش یک کمپین جهانی استفاده مجدد برای فیلم انعطاف‌پذیر بسته‌بندی ، فرصتی را برای ما فراهم می‌کند تا با هم کار کنیم و تغییر ایجاد کنیم. همکاری از سوی صاحبان برند در بخش‌های خصوصی و دولتی، همراه با یک جامعه آگاه و با انگیزه، در نهایت حلقه استفاده مجدد را تکمیل خواهد کرد. با سال‌های طولانی طراحی بسته‌بندی برای یادگیری و به اشتراک گذاشتن ایده‌ها، در موقعیت مناسبی قرار داریم تا چرخه تکامل بسته‌بندی انعطاف‌پذیر را ادامه دهیم.

سهیل چهره ای / سردبیر