مصرف کنندگان به طور فزاینده ای نسبت به تاثیری که انتخاب هایشان بر محیط زیست دارد اگاه تر می شوند و تحت تاثیر ادعاهای زیست محیطی یا سبز مطرح شده توسط سازمان های مورد اعتماد قرار می‌گیرند. Green Washing  یا سبزشویی اینگونه تعریف می شود: «رفتار یا فعالیت هایی که باعث می شود مردم باور کنند یک شرکت بیش از انچه واقعا انجام می دهد از محیط زیست محافظت می کند (Cambridge Dictionary) یا اطلاعات نادرستی که توسط یک سازمان منتشر می شود تا تصویری مسوولانه از نظر زیست محیطی در افکار عمومی ایجاد کند(Wikipedia).

بسیاری از سازمان های پیشرو، از جمله بانک ها، شرکت های خدماتی و ارایه دهندگان مخابراتی، مشتریان خود را تشویق می کنند که بدون کاغذ شوند و ادعا می کنند قبوض، صورتحساب ها و سایر ارتباطات الکترونیکی بدون کاغذ باعث نجات درختان می شود، سبزتر است و برای محیط زیست بهتر است.

این اظهارات سبزشویی هستند. این اظهارات مشخص نیستند، با شواهد علمی قابل اعتماد یا تحلیل های مرتبط چرخه عمر پشتیبانی نمی شوند و گمراه کننده هستند. بدون شواهدی برای پشتیبانی از ادعای مطرح شده، چنین ارتباطاتی سبزشویی محسوب می شود و با مقررات تبلیغاتی در بیشتر کشورهای اروپایی مغایرت دارد.

نمونه هایی از اظهارات گمراه کننده:

  1. بدون کاغذ شوید، درختان را نجات دهید و به نجات سیاره کمک کنید
  2. به ایمیل بروید و از نامه های درختی فاصله بگیرید
  3. به صورتحساب های دیجیتال بروید و از محیط زیست محافظت کنید

این اظهارات نه تنها گمراه کننده هستند، بلکه به شدت به صنعتی اسیب می زنند که تنها در بریتانیا 116000 نفر (1096000 نفر در اتحادیه اروپا) را در بیش از 8400 کسب و کار (115700 در اتحادیه اروپا) به کار گرفته است. در بیشتر موارد، دلیل اصلی این حرکت به سمت ارتباطات دیجیتال، کاهش هزینه است. سبزشویی سالانه حدود 10 میلیون پوند به صنایع چاپ و پست بریتانیا خسارت وارد می کند.

این برگه اطلاعاتی، حقایق و امار ارزشمندی را در اختیار شما قرار می دهد که پیش از تشویق مشتریان خود به تغییر به ارتباطات دیجیتال به دلایل زیست محیطی، باید در نظر بگیرید.

داده های یک نظرسنجی در سال 2023 نشان داد که 55 درصد از مصرف کنندگان معتقدند زمانی که سازمان ها دیجیتال را به عنوان گزینه بهتر برای محیط زیست تبلیغ می کنند، در واقع هدف اصلی صرفه جویی در هزینه است.

افسانه: بدون کاغذ شدن باعث نجات درختان و توقف جنگل زدایی می شود

معمول است که سازمان ها برای تشویق مشتریان خود به انتقال از ارتباطات کاغذی به ارتباطات الکترونیکی، اظهاراتی مانند «درختان را نجات دهید و جنگل زدایی را متوقف کنید» مطرح کنند. در واقع، این اظهارات به سادگی درست نیستند. دلیل ان در ادامه امده است:

وجود یک بازار سالم برای محصولات جنگلی، مانند کاغذ، از طریق مدیریت پایدار جنگل ها، رشد بلندمدت جنگل ها را تشویق می کند که به نوبه خود با جذب CO2 به کاهش تغییرات اقلیمی کمک می کند.

بین سال های 2005 تا 2020، جنگل های اروپا که 90 درصد الیاف چوب بکر مورد استفاده صنعت کاغذ اروپا را تامین می کنند، به میزان 58390 کیلومتر مربع رشد کرده اند؛ مساحتی بزرگ تر از کشور سوییس که معادل رشد 1500 زمین فوتبال جنگل در هر روز است.

به شرطی که یک سازمان کاغذ خود را از تولیدکنندگان مسوول تهیه کند، نباید نگران نجات درختان باشد. در واقع، کاملا برعکس است. بین سال های 2005 تا 2020، جنگل های اروپا هر روز به اندازه 1500 زمین فوتبال رشد کرده اند.

کاغذ یک داستان پایداری عالی دارد. از درختان ساخته می شود، یک ماده خام تجدیدپذیر و پایدار است و به راحتی بازیافت می شود. مواد خام مورد استفاده در تجهیزات دیجیتال، سرورها و تجهیزات تولید برق اغلب محدود، ارزشمند، غیرقابل تجدید و به طور بدنامی دشوار برای بازیافت هستند.

افسانه: کاغذ اسراف امیز و برای محیط زیست بد است

برخلاف تصور اسراف امیز بودن، کاغذ در واقع یکی از بیشترین مواد بازیافتی در جهان است.

در اروپا، در سال 2023 مجموعا 54 میلیون تن کاغذ جمع اوری و بازیافت شد که منجر به نرخ بازیافت 79 درصد شد. بسته بندی کاغذی حتی نرخ بازیافت بالاتری معادل 83 درصد دارد.

83% از بسته بندی کاغذی در اروپا بازیافت می شود
79% از کاغذ در اروپا بازیافت می شود

کاغذسازی ذاتا یک فرایند پایدار است.

بر پایه چوب، یک ماده طبیعی و تجدیدپذیر، فرایند تولید کاغذ یک چرخه پایدار است. هم الیاف بکر که از جنگل های مدیریت شده پایدار تامین می شوند و هم الیاف بازیافتی که از جمع اوری های شهری به دست می ایند، برای تجدید و حفظ این فرایند استفاده می شوند.

کاغذ برای بازیافت یک ماده خام ضروری برای صنعت کاغذ است و نباید به عنوان زباله طبقه بندی شود. از الیاف مورد استفاده در صنعت خمیر و کاغذ اروپا، 48 درصد از الیاف چوب بکر و 52 درصد از کاغذ بازیافتی تامین می شود.

کارامدترین استفاده زیست محیطی از الیاف چوب برای کاغذ و مقوا در یک سیستم تداومی است. در یک سیستم تداومی ساده، الیاف تازه از جنگل برداشت و برای تولید محصولات چوبی یا کاغذی استفاده می شود که پس از مصرف بازیابی شده و الیاف بازیافتی بارها در تولید کاغذ و مقوا استفاده می شوند تا زمانی که دیگر مناسب نباشند. در ان مرحله می توان انها را به عنوان سوخت زیستی برای تولید انرژی سوزاند و با جایگزینی سوخت های فسیلی، انتشار کربن را کاهش داد.

افسانه: ارتباطات الکترونیکی برای محیط زیست بهتر از ارتباطات مبتنی بر کاغذ است

ارتباطات الکترونیکی بدون پیامد نیست و تاثیرات زیست محیطی دارد که در دنیای دیجیتال رو به گسترش ما نمی توان ان را نادیده گرفت. صنعت ICT در سال 2020 مسوول 4 تا 6 درصد از مصرف برق جهانی بود که بیش از 2 درصد از انتشار گازهای گلخانه ای جهانی را شامل می شود. با افزایش تقاضا، انتظار میرود صنعت ICT مصرف برق جهانی خود را در دهه اینده افزایش دهد.

در مقایسه، بخش کاغذ، خمیر و چاپ یکی از کمترین منتشرکنندگان صنعتی گازهای گلخانه ای است و تنها 0.8 درصد از انتشارهای اروپا را به خود اختصاص می دهد. بین سال های 2010 تا 2022، صنعت کاغذ اروپا مصرف کل انرژی اولیه خود را 16 درصد کاهش داد. صنعت خمیر و کاغذ اروپا همچنین بزرگ ترین مصرف کننده و تولیدکننده منفرد انرژی تجدیدپذیر در اروپا است، به طوری که 62 درصد از مصرف انرژی ان از منابع تجدیدپذیر تامین می شود.

مشکل زباله های الکترونیکی بسیار عظیم است و در حال رشد است. در سال 2022، رکورد 62 میلیون تن متریک زباله الکترونیکی در سراسر جهان تولید شد. انتظار می رود این رقم تا سال 2030 به 82 میلیون تن برسد مگر اینکه شیوه های خود را تغییر دهیم.

در سال 2022، تنها 22.3 درصد از زباله های الکترونیکی جهانی برای بازیافت جمع اوری شد (42.8 درصد در اروپا). فعالیت های بازیافت همگام با رشد جهانی زباله های الکترونیکی پیش نمی روند و دفع و پردازش غیر اصولی این جریان زباله، خطرات قابل توجهی برای محیط زیست و سلامت انسان ایجاد می کند. مواد خام تجهیزات دیجیتال، سرورها و مولدهای برق اغلب محدود، ارزشمند و غیرقابل تجدید هستند و بازیافت انها بسیار دشوار است. زمانی که دستگاه های الکترونیکی به سادگی دور ریخته می شوند، موادی مانند اهن، مس و طلا نیز همراه با انها دور ریخته می شود که نیاز به استخراج بیشتر را ایجاد می کند.

کاغذ برای بازیافت یک ماده خام ضروری برای صنعت کاغذ است و نباید به عنوان زباله تلقی شود. از الیاف مورد استفاده در صنعت کاغذ اروپا، 52 درصد از کاغذ بازیافتی تامین می شود.

کدام یک از نظر زیست محیطی بهتر است: کاغذ یا دیجیتال؟

پاسخ ساده این است که هر دو تاثیر دارند و تعیین اینکه کدام یک بهتر است به سادگی ممکن نیست. برای بر اورده کردن معیارهای DEFRA و سایر معیارهای ادعاهای سبز، نیاز به یک تحلیل کامل و دقیق چرخه عمر از دو فرایند جایگزین وجود دارد تا مقایسه واقعی انجام شود. این تحلیل ها به طور بدنامی دشوار هستند و در مواردی که گزارش هایی وجود دارد، مرزهای ارزیابی اغلب به صورت انتخابی تعیین شده اند تا نتیجه دلخواه را پشتیبانی کنند.

برای انجام یک مقایسه دقیق، بسیار مهم است که در نظر بگیریم هر نوع ارتباطی دو سر دارد: یک فرستنده و یک گیرنده. در ارتباطات دیجیتال، گیرنده باید پیام را روی یک دستگاه باز کند، دستگاه باید شارژ شود و خود دستگاه نیز چرخه عمر خاص خود را دارد. همچنین مهم است که بدانیم یک ایمیل ممکن است چه اقداماتی را تحریک کند؛ باز کردن پیوست ها، ذخیره سازی، اشتراک گذاری و در نهایت بسیاری از مصرف کنندگان در خانه چاپ می کنند که پیامدهای خاص خود را دارد. 58 درصد از مصرف کنندگان بریتانیا می گویند اگر به نسخه فیزیکی نیاز داشته باشند، به طور منظم اسناد را در خانه چاپ می کنند. زمانی که ارتباطات کاغذی دریافت می شود، ممکن است ذخیره شود، بازیافت شود، به عنوان سوخت زیستی سوزانده شود یا دور ریخته شود تا تجزیه زیستی شود. زمانی که یک سازمان ادعا می کند دیجیتال تاثیر زیست محیطی کمتری دارد، تعامل مصرف کننده باید در تحلیل چرخه عمر لحاظ شود.

یک تحلیل چرخه عمر اخیر که توسط La Poste (اپراتور ملی پست فرانسه) و توسط سازمان تحقیقاتی مستقل Quantis بر اساس استانداردهای ISO برای ارزیابی چرخه عمر (ISO 14040-14044) انجام شده است، 16 شاخص مرتبط را در 5 حوزه تاثیر شامل اکوسیستم ها، منابع، سلامت انسان، اب و تغییرات اقلیمی ارزیابی کرد. این مطالعه انواع مختلفی از قالب ها از کاتالوگ ها تا قبوض و صورت حساب ها را بررسی کرد و در بیشتر موارد، چاپ به عنوان پایدارترین گزینه شناخته شد.

بیان اظهارات گمراه کننده با مقررات تبلیغاتی مغایرت دارد.

سازمان ها باید اگاه باشند که ادعاهای زیست محیطی گمراه کننده با دستورالعمل های مشابه  Defra درباره ادعاهای سبز و هم کد CAP بریتانیا که توسط Advertising Standards Authority اجرا می شود، مغایرت دارد.

مقررات Advertising Standards Authority

Advertising Standards Authority در حال حاضر ادعاهای سبز را بر اساس قوانین کد CAP بریتانیا، بخش 11، ادعاهای زیست محیطی ارزیابی می کند.

11.1 مبنای ادعاهای زیست محیطی باید شفاف باشد. ادعاهای بدون قید و شرط ممکن است در صورت حذف اطلاعات مهم، گمراه کننده باشند.

11.3 ادعاهای مطلق باید با سطح بالایی از اثبات پشتیبانی شوند.

11.4 بازاریابان باید ادعاهای زیست محیطی را بر اساس تحلیل کامل چرخه عمر بنا کنند.

11.5 نباید القا شود که ادعاها به طور جهانی پذیرفته شده اند، اگر اختلاف نظر قابل توجهی در میان دیدگاه های اگاهانه یا علمی وجود دارد.

مقررات Department for Environment, Food and Rural Affairs (DEFRA)

DEFRA اصولی را برای بیان ادعاهای زیست محیطی منتشر می کند. این راهنمایی کلی برای کسب و کارهایی است که می خواهند یک اعتبار سبز را در بازاریابی، بسته بندی یا سایر ارتباطات خود نمایش دهند. زمانی که یک ادعای سبز مطرح می شود، باید:

  • مرتبط با هر کسی که ان را می خرد یا استفاده می کند باشد.
  • به طور شفاف و دقیق بیان شود.
  • قابل توجیه باشد.

قانون گذاری حمایت از مصرف کننده

با افزایش نگرانی درباره گمراه کردن مصرف کنندگان توسط سازمان ها، در بیشتر کشورهای اروپایی قوانینی وجود دارد که شرکت ها نمی توانند بدون اثبات مناسب، اظهارات زیست محیطی بدون پشتوانه مطرح کنند. این قوانین با قانون گذاری جدید در راه، یعنی Green Claims Directive، تقویت می شود.

Competition and Markets Authority بریتانیا، کد Green Claims را ایجاد کرده است. هدف این راهنما کمک به سازمان ها برای درک و رعایت تعهدات موجود انها تحت قوانین حمایت از مصرف کننده هنگام بیان ادعاهای زیست محیطی است و فراتر از تبلیغات و بازاریابی، ارتباطات مصرف کننده و پیام های خدماتی را نیز پوشش می دهد.

حق انتخاب

وادار کردن افراد به استفاده انلاین بدون حق انتخاب برای صرفه جویی در هزینه، بر آسیب پذیرترین و در معرض خطرترین افراد در جوامع ما تاثیر می گذارد. در بریتانیا، 6.3 درصد از بزرگسالان (بیش از 4 میلیون نفر) هرگز از اینترنت استفاده نکرده اند. اغلب، آسیب پذیرترین اعضای جامعه به نامه های تراکنشی سنتی پستی وابسته هستند. حرکت به سمت جامعه ای فقط انلاین، خطر قطع ارتباط سالمندان، افراد دارای معلولیت، ساکنان مناطق روستایی و افراد با درامد پایین را به همراه دارد.
یک نظرسنجی که به سفارش Two Sides از مصرف کنندگان اروپایی انجام شد و توسط Toluna در سال 2023 اجرا گردید، نشان داد که:

76% معتقدند باید حق انتخاب نحوه دریافت ارتباطات (چاپی یا دیجیتال) از سازمان های مالی و ارایه دهندگان خدمات را داشته باشند

62% معتقدند نباید برای انتخاب قبض یا صورت حساب کاغذی هزینه ای دریافت شود

56% نگران امنیت انلاین هستند و معتقدند اطلاعات شخصی ذخیره شده به صورت الکترونیکی در معرض هک یا سرقت قرار دارد

سازمان های مسوول نباید حق انتخاب میان دریافت ارتباطات کاغذی یا دیجیتال را از مصرف کنندگان سلب کنند. همچنین باید با اعمال نکردن هیچ گونه هزینه اضافی و با دشوار نکردن فرایند ادامه دریافت ارتباطات کاغذی برای مصرف کنندگان، مسئولیت پذیری شرکتی مناسب خود را نشان دهند.

زمانی که ارتباطات دیجیتال را ترویج می کنید، از بیان ادعاهای زیست محیطی گمراه کننده خودداری کنید. گرین واشینگ باید اجتناب شود؛ زیرا توجه را از اقدامات ناپایدار منحرف می کند و می تواند مانع ابتکارات واقعی و اصولی زیست محیطی شود. اگر یک سازمان در حال بررسی ترویج مزایای ارتباطات الکترونیکی برای مشتریان خود است، باید از طرح ادعاهای گمراه کننده زیست محیطی که قابل اثبات و مستند نیستند، پرهیز کند.

در یک مورد اخیر که توسط Two Sides بررسی شد، یک آژانس مسافرتی بزرگ هنگام ترویج تغییر از بروشورهای کاغذی تعطیلات به نسخه دیجیتال ادعا کرد «با دیجیتال نگه داشتن آن، سهم خودت را در کمک به سیاره زمین انجام می دهی». به نظر می رسد برای شرکتی که فروش سفرهای هوایی را انجام می دهد، این ادعا تا حدی کنایه آمیز باشد که پیشنهاد کند تغییر از کاغذ به دیجیتال می تواند تاثیرات زیست محیطی فعالیت های تجاری آن را خنثی کند.

وادار کردن افراد به استفاده انلاین بدون حق انتخاب برای صرفه جویی در هزینه، بر آسیب پذیرترین و در معرض خطرترین افراد در جوامع ما تاثیر می گذارد. در بریتانیا، 6.3 درصد از بزرگسالان (بیش از 4 میلیون نفر) هرگز از اینترنت استفاده نکرده اند. اغلب، آسیب پذیرترین اعضای جامعه به نامه های تراکنشی سنتی پستی وابسته هستند. حرکت به سمت جامعه ای فقط انلاین، خطر قطع ارتباط سالمندان، افراد دارای معلولیت، ساکنان مناطق روستایی و افراد با درامد پایین را به همراه دارد

برای انجام یک مقایسه دقیق، بسیار مهم است که در نظر بگیریم هر نوع ارتباطی دو سر دارد: یک فرستنده و یک گیرنده. در ارتباطات دیجیتال، گیرنده باید پیام را روی یک دستگاه باز کند، دستگاه باید شارژ شود و خود دستگاه نیز چرخه عمر خاص خود را دارد. همچنین مهم است که بدانیم یک ایمیل ممکن است چه اقداماتی را تحریک کند؛ باز کردن پیوست ها، ذخیره سازی، اشتراک گذاری و در نهایت بسیاری از مصرف کنندگان در خانه چاپ می کنند که پیامدهای خاص خود را دارد.