ذوق خلاقانه، استفاده از گرافیکهای خیرهکننده، روکشدهی و تزئینات مختلف، برای کالاهایی که بر اساس «تصمیم آنی» خریده میشوند — مانند شیرینی، شکلات و حتی محصولات آرایشی — حیاتی هستند. صاحبان برند، روانشناسان رنگ، بازاریابان و گروههای هدف به خوبی میدانند که خریدارانِ «لذتهای کوچک زندگی»، اغلب انتخاب خود را بر اساس ظاهر لیبل و بستهبندی انجام میدهند. البته این بدان معنا نیست که اگر شکلات داخل بسته کیفیت بدی داشته باشد، مشتری دوباره به سراغ آن میآید؛ اما واقعیت این است که ظاهر — چه خوب و چه بد — مستقیماً بر فروش تأثیر میگذارد و صنعت شیرینی و شکلات، تجارتی بسیار بزرگ و جدی است.
Tom Kerchiss / رئیس شرکت RK Print Coat Instruments Ltd
شیرینی و شکلات مدتهاست که برای تولیدکنندگان بستهبندیهای انعطافپذیر (Flexible Packaging)، بازاری شیرین و پررونق بودهاند. این حوزه، بزرگترین بخش کاربردی در بستهبندیهای انعطافپذیر مواد غذایی است. در این بازار به شدت رقابتی، صاحبان برند یا محصولات قدیمی خود را با طراحیهای ارتقایافته بازتولید میکنند و یا محصولات جدیدی را برای کسب سهم بازار معرفی مینمایند. با توجه به اینکه بخش بزرگی از خرید مصرفکننده تابع «هوس لحظهای» است، حتی سادهترین بستهبندیهای دوسرپیچ نیز باید طوری طراحی شوند که در کوتاهترین زمانِ ممکن، توجه مخاطب را جلب کنند.
الزامات بستهبندی
با گذشت زمان، مواد اولیه بستهبندی و لیبلزنی توسعه یافته و اصلاح شدهاند تا پاسخگوی نیازهای در حال تحول برندها و مصرفکنندگان باشند. بستهبندیهای شیرینی و شکلات باید با الزامات سختگیرانه در فرآیند تولید، عملکرد، محیط زیست و بهداشت و ایمنی مطابقت داشته باشند. مواد مصرفی مانند مرکبها و پوششها تحت نظارت آژانسهای غذایی و قوانین ملی و بینالمللی هستند.
مواد بستهبندی باید حاوی «اجزای غیرمهاجر» (Non-migratory) باشند و از استحکام و ویژگیهای سدکنندگی لازم برای محافظت از محتویات بسته برخوردار باشند. استراتژیهای زیستمحیطی و هزینه نیز باید لحاظ شوند؛ علاوه بر این، مواد باید قابلیت چاپپذیری و تبدیل (Converting) بالایی داشته باشند و در صورت امکان، با اصول اقتصاد چرخشی و کاهش مصرف پلاستیک (مانند ساختارهای تکلایه) همسو باشند.
مواد پایدار
تکمادههای پلیاولفینی مانند پلیاتیلن (PE) و پلیپروپیلن (PP)، پیچیدگی ساختارهای فیلم پلاستیکی را به شدت کاهش میدهند، بدون اینکه ویژگیهای سدکنندگی آنها از بین برود؛ ضمن اینکه بازیافت مکانیکی آنها بسیار آسان است. اگرچه اولویت با ساختارهای تکمادهای است، اما این کار همیشه امکانپذیر نیست. برخی پلیمرها مانند اتیلن وینیل الکل (EVOH) وقتی با پلیاتیلن ترکیب میشوند، در فرآیند بازیافت اثر خنثی دارند. استفاده از پرایمرها و فرآیند کرونا (Corona treating) میتواند چسبندگی و چاپپذیری این مواد را بهبود بخشد.
تغییر به سمت بستهبندیهای انعطافپذیرِ «تکمادهای» نیازمند بررسی دقیق است؛ چرا که ممکن است مواد و فرآیندهایی که قبلاً کاراییشان ثابت شده بود، دیگر قابل استفاده یا پذیرفتنی نباشند. برای مثال، فیلمهای متالایز و فویلها و مرکبهای خاص که برای جذابیت در قفسه فروشگاه استفاده میشدند، اکنون ممکن است نیاز به بازنگری داشته باشند.
با نیاز به آزمایش مواد جدید و ایجاد جریانهای کاریِ سازگار با محیط زیست، چالشهای عملیاتی فرآیند خیلی زود خود را نشان میدهند. سوال اصلی این است: آیا ماده جدید به راحتی به محصول نهایی تبدیل میشود؟ برای مثال، پوششهای پایه آب (Water-based) را در نظر بگیرید. در بیشتر موارد، هزینه پوششدهی یکی از کمترین بخشهای هزینههای عملیاتی است، اما یک پوشش با عملکرد ضعیف — که برای آن کاربرد خاص بهینهسازی نشده یا با زیرلایه تداخل منفی دارد — میتواند فاجعهآفرین باشد و منجر به ضایعات زیاد و توقف خط تولید شود.
تست مواد جدید روی خطوط تولیدِ موجود، اصلاً کار سادهای نیست؛ چرا که این خطوط انعطافپذیری لازم را ندارند و متوقف کردنِ دستگاهِ پوششدهی (کوتینگ) برای مدتی هرچند کوتاه، میتواند هزینههای کمرشکنی داشته باشد. به همین دلیل، مرحلهی آزمایش و خطا که امری ضروری است، اغلب تحت فشارِ بازگرداندنِ سریع دستگاه به چرخهی تولید، نیمهتمام رها میشود؛ پیش از آنکه تمام روشهای تولیدی و تنظیماتِ لازم بهطور کامل بررسی شده باشندشود.
تضمین سازگاری
پوششها باید به گونهای فرموله شوند که استفاده از آنها روی زیرلایههای (Substrates) مرتبط، آسان باشد. تعیین روش صحیحِ اِعمال پوشش (Applicator) برای دستیابی به ضخامت یکنواخت و دقیق، امری حیاتی است. کیفیت نهایی پوشش، نبود نقصهای فیزیکی، قابلیت عملیاتی دستگاه و بسیاری از ویژگیهای سطحیِ محصول نهایی، نه تنها به خواص رئولوژیکی، پایداری و خلوص محلول پوششدهی، بلکه به عملکرد هماهنگ تمام اجزای دستگاه و مواد بستگی دارد.
تأمینکنندگان مرکب، شیمیدانها، متخصصان پوششدهی، تولیدکنندگان افزودنیها و واحدهای تبدیل، همگی باید از سازگاری کامل اجزا با یکدیگر اطمینان حاصل کنند. واحدهای تبدیل همچنین نیاز دارند مناسبترین فناوری را تعیین کرده و در هنگام توسعه محصول جدید، به سیستمهای فرآیندی دسترسی داشته باشند که توانایی انجام تولید در مقیاس کوچک را داشته باشند. در این مسیر، سیستمهای پوششدهی پایلوت (Pilot Coating Systems) که دارای فناوریهای انتخابی هدِ چاپ و پوششدهی هستند و میتوانند تولید در مقیاس کوچک را انجام دهند، بهترین راهکار برای پیشرفت محسوب میشوند.
