بیش از ۲۰۰۰ مطالعه داوری شده که طی ۵۰ سال انجام شده اند نشان می دهند میکروپلاستیک ها سمی نیستند و میزان مواجهه انسان با آن ها بسیار پایین تر از آستانه های ایمنی است. گرد و غبار همواره در اطراف ما وجود دارد، اما بیشتر مردم هرگز به آن توجهی نمی کنند. ما هر روز میلیون ها ذره گرد و غبار را تنفس و مصرف می کنیم، بدون آنکه نگران باشیم و دلیل خوبی هم برای این موضوع وجود دارد. بدن انسان به راحتی از عهده مواجهه معمول با گرد و غبار بر می آید و اکنون دهه ها پژوهش علمی نیز تایید کرده است که ذرات پلاستیکی، که تنها بخش بسیار کوچکی از این گرد و غبار را تشکیل می دهند، با وجود نگرانی گسترده عمومی درباره میکروپلاستیک ها، تهدید قابل توجهی برای سلامت انسان محسوب نمی شوند.
David Hutton / سردبیر ارشد PlasticsToday
علم در این زمینه روشن و جامع است: بیش از ۲۰۰۰ مطالعه داوری شده که طی بیش از ۵۰ سال انجام شده اند نشان می دهند پلاستیک ها از ایمن ترین موادی هستند که تاکنون مورد آزمایش قرار گرفته اند و میزان مواجهه انسان با آن ها بسیار پایین تر از هر آستانه نگران کننده است.
درک مواجهه با ذرات
برای درک میکروپلاستیک ها، ابتدا باید ذرات را به طور کلی بشناسیم. مواجهه با گرد و غبار تنها در شرایط خاصی مشکل ساز می شود؛ مانند غلظت های بسیار بالا در طوفان های گرد و غبار یا شن، مواجهه شغلی طولانی مدت که نیازمند پایش های قانونی و استفاده از تجهیزات حفاظتی است، یا مواجهه با انواع خاصی از ذرات که خطرناک هستند.
برخی انواع گرد و غبار نیازمند توجه ویژه هستند. برای مثال، گرد و غبار کوارتز هنگام استنشاق می تواند باعث سرطان در انسان شود و به همین دلیل تحت مقررات سخت گیرانه قرار دارد. همچنین، گرد و غبار چوب و ذرات چرم نیز هنگام استنشاق سرطان زا شناخته شده اند. با این حال، این مواد در گرد و غبار روزمره با غلظتی بسیار پایین وجود دارند و در شرایط عادی خطر قابل توجهی ایجاد نمی کنند.
این موضوع اهمیت زیادی دارد. ما به طور معمول با ذرات مختلف مواجه می شویم، بدون آنکه آسیبی ببینیم، مگر آنکه میزان مواجهه بسیار زیاد باشد یا خود ذرات سمی یا سرطان زا باشند. بنابراین این پرسش مطرح می شود که پلاستیک ها در این مقایسه چه جایگاهی دارند؟
مقایسه سمیت در شرایط آزمایشگاهی میان گرد و غبار پلیمرها و گرد و غبار مواد معدنی و همچنین توانایی آن ها در ایجاد فیبروز. داده ها برگرفته از مطالعات J. A. Styles و J. Wilson در نشریه The Annals of Occupational Hygiene و همچنین گزارش IARC Monographs Volume 100 C با عنوان Review of Human Carcinogens, Arsenic, Metals, Fibres and Dusts منتشر شده توسط سازمان جهانی بهداشت.
علم درباره ذرات پلاستیکی چه می گوید؟
بر خلاف تصور عمومی که گمان می کند هنوز در این زمینه ابهام وجود دارد، شواهد علمی بسیار گسترده و قاطع هستند. آزمایش های ایمنی روی پلاستیک ها از دهه ها پیش آغاز شده و این تحقیقات تا امروز ادامه دارند. نتایج همواره نشان داده اند که پلاستیک ها از ایمن ترین موادی هستند که تاکنون مورد آزمایش قرار گرفته اند؛ تا حدی که بسیاری از انواع آن ها تاییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) را برای تماس با مواد غذایی و حتی کاشت در بدن انسان دریافت کرده اند، از جمله در مفاصل مصنوعی لگن، بخیه های جراحی و دریچه های قلب.
سازمان ایمنی و بهداشت شغلی آمریکا (OSHA) پلاستیک ها را در ایمن ترین گروه ذرات یعنی «گرد و غبار مزاحم» طبقه بندی می کند. همچنین، کارگران صنایع پلاستیک که بیشترین میزان مواجهه طولانی مدت را با این مواد دارند، هیچ گونه آثار سمیت مزمن از خود نشان نداده اند.
آزمایش های انجام شده روی حیوانات نشان داده اند که مقدار مجاز مصرف روزانه بدون مشاهده اثرات زیان بار (NOAEL) بیش از یک فنجان ذرات پلاستیکی در روز است. این موضوع درباره پلاستیک های PE، PP، PET، uPVC و PTFE و همچنین افزودنی های رایج مانند پرکننده های معدنی و پایدار کننده ها صدق می کند. پژوهشگران حتی در دوزهای بسیار بالا نیز نتوانستند سطحی را پیدا کنند که باعث بروز اثرات زیان بار شود. در یکی از مطالعات، موش ها به مدت چند ماه رژیم غذایی حاوی ۲۵ درصد PTFE (Teflon) دریافت کردند، اما هیچ اثر منفی بر سلامت آن ها مشاهده نشد. در مقایسه، نمک خوراکی، کافئین و بسیاری از موادی که هر روز با میل خود مصرف می کنیم، سمیت بسیار بیشتری نسبت به پلاستیک دارند.
میزان واقعی مواجهه
درک سمیت تنها نیمی از ماجراست؛ میزان مواجهه نیز به همان اندازه اهمیت دارد. اگر میزان کلی گرد و غباری که با آن مواجه می شویم آنقدر کم باشد که تهدیدی ایجاد نکند، در این صورت پلاستیک ها که تنها بخش کوچکی و غیرسمی از همان گرد و غبار هستند نیز نمی توانند تهدیدی برای سلامت انسان باشند.
با این حال، برخی ادعاهای مشخص نیازمند پاسخ های مشخص هستند. صندوق جهانی طبیعت (WWF) مشهورانه ادعا کرده است که هر انسان هفته ای معادل یک کارت اعتباری پلاستیک، یعنی حدود ۵ گرم، مصرف می کند؛ ادعایی از سوی سازمانی که با ایجاد ترس در مردم، سپس درخواست کمک های مالی می کند. اما مطالعات علمی داوری شده چه می گویند؟
جامع ترین مرور علمی که تمام مطالعات موجود را بررسی کرده است، به این نتیجه رسیده که پلاستیک تنها حدود ۰٫۰۱ درصد از گرد و غباری را تشکیل می دهد که ما مصرف می کنیم، در حالی که میزان مواجهه با ذرات معدنی ۱۰۰ هزار برابر بیشتر است. این پژوهش نشان داد که مجموع ذرات پلاستیکی مصرف شده در طول عمر تنها حدود ۰٫۰۱ گرم است؛ به این معنا که برای مصرف معادل یک کارت اعتباری پلاستیک باید بیش از ۱۰ هزار سال زمان سپری شود.
همان طور که Nur Hazimah Mohamed Nor در مقاله منتشر شده در نشریه Environmental Science & Technology در سال ۲۰۲۱ با عنوان «Lifetime Accumulation of Microplastic in Children and Adults» نشان داده است، میزان مواجهه با میکروپلاستیک ها در تمام گروه های سنی همچنان بسیار پایین باقی می ماند.
پرسش درباره تجمع در بدن
حتی با وجود آنکه سمیت پایین و میزان مواجهه اندک به خوبی اثبات شده اند، برخی افراد همچنان نگران تجمع این ذرات در بدن هستند. علم به طور قاطع به این نگرانی نیز پاسخ داده است. ذرات جامد بدون ایجاد اثر خاصی از دستگاه گوارش عبور می کنند و پلاستیک ها نیز دقیقا همین رفتار را دارند. از مقدار بسیار ناچیزی که در طول عمر مصرف می شود، یعنی حدود ۰٫۰۱ گرم طی ۷۰ سال، حدود ۹۹٫۷ درصد مستقیما از دستگاه گوارش عبور کرده و دفع می شود.
بخش بسیار کوچکی از ذرات فوق العاده ریز ممکن است از دیواره روده عبور کرده و وارد بافت های بدن شوند، اما بدن به طور طبیعی آن ها را نیز دفع می کند. این پدیده موضوع جدیدی نیست. زیست شناسان نخستین بار در سال ۱۸۴۴ عبور ذرات به داخل بافت ها را مشاهده کردند؛ موضوعی که بعدها توسط J. A. Styles و J. Wilson در مطالعه سال ۱۹۷۳ خود با عنوان «Comparison between in vitro toxicity of polymer and mineral dusts and their fibrogenicity» که در نشریه The Annals of Occupational Hygiene منتشر شد، نیز مستند شده است.
همچنین گزارش سازمان جهانی بهداشت با عنوان IARC Monographs Volume 100 C: Review of Human Carcinogens, Arsenic, Metals, Fibres and Dusts که در سال ۲۰۱۲ منتشر شد، از طریق یک بررسی جامع این یافته ها را تایید می کند.
داده ها برگرفته از مطالعات J. A. Styles و J. Wilson در نشریه The Annals of Occupational Hygiene و همچنین گزارش IARC Monographs Volume 100 C منتشر شده توسط سازمان جهانی بهداشت.
فاصله میان علم و برداشت عمومی
هزاران مطالعه طی چند دهه هیچ شواهدی مبنی بر وجود تهدید ناشی از میکروپلاستیک ها ارائه نکرده اند و همین موضوع یک پرسش بدیهی ایجاد می کند: چرا همچنان هراس از میکروپلاستیک ها ادامه دارد؟ چه کسانی از این وضعیت سود می برند؟
برخی میلیاردرها به صورت علنی از کمپین های ضدپلاستیک حمایت مالی کرده اند و از سازمان هایی پشتیبانی می کنند که ادعاهایی هشدار دهنده اما فاقد پشتوانه علمی را در اختیار رسانه ها قرار می دهند. در عین حال، بیشتر مردم اطلاعات خود درباره پلاستیک ها و بسیاری موضوعات دیگر را از رسانه هایی دریافت می کنند که خود نیز به آن ها اعتماد کامل ندارند.
هنگام مواجهه با ادعاهای هشدار دهنده، بهتر است ابتدا به منبع آن ها توجه کنید. پژوهش های مستقل علمی تصویری کاملا متفاوت از پیام هایی ارائه می دهند که از سوی گروه های مدافع با اهداف خاص منتشر می شوند. در Plastics Research Council، ما هزاران مطالعه علمی را بدون دریافت حمایت مالی یا اعمال نفوذ خارجی بررسی می کنیم تا اطلاعات علمی معتبر، بی طرفانه و قابل اعتماد را در اختیار خبرنگاران، سیاست گذاران و عموم مردم قرار دهیم.
شواهد روشن هستند: پلاستیک ها سمی نیستند، میزان مواجهه با آن ها بسیار پایین است و تجمع آن ها در بدن در حدی نیست که اثرات زیان بار ایجاد کند. پس از ۵۰ سال و بیش از ۲۰۰۰ مطالعه، علم در این زمینه دیگر در حال شکل گیری نیست، بلکه به یک نتیجه تثبیت شده رسیده است.
نکته: این متن ترجمه دیدگاه نویسنده مقاله است و لزوما بیانگر اجماع کامل جامعه علمی نیست. در سال های اخیر، برخی نهادهای علمی و پژوهش های دیگر همچنان درباره آثار احتمالی میکرو و نانوپلاستیک ها در حال تحقیق هستند و در برخی زمینه ها هنوز اتفاق نظر کامل وجود ندارد.
