ممکن است با اصطلاح PFAS آشنا نباشید، اما احتمالا با آنها مواجه شده اید. PFAS که مخفف «مواد پرفلوئوروآلکیل و پلی فلوئوروآلکیل» است، خانواده بزرگی از مواد شیمیایی هستند که برای مقاوم کردن محصولات در برابر آب، روغن و چربی استفاده می شوند. این ویژگی ها باعث شده اند PFAS به ویژه در بسته بندی مواد غذایی کاربرد زیادی داشته باشند؛ جایی که به کاغذ و مقوا کمک می کنند در برابر غذاهای چرب یا مرطوب مقاومت کنند. مشکل این است که بسیاری از PFAS در محیط زیست بسیار پایدار هستند و به همین دلیل لقب «مواد شیمیایی ماندگار» یا «مواد شیمیایی همیشگی» را گرفته اند. اکنون محدودیت های جدید در حال تغییر آینده PFAS در بسته بندی هستند و همزمان پژوهشگران و تولیدکنندگان به دنبال راه های ایمن تر برای ایجاد همان ویژگی های محافظتی در کاغذ هستند.

کاغذ به طور طبیعی جاذب است و این ویژگی معمولا یکی از نقاط قوت آن محسوب می شود، اما در بسته بندی مواد غذایی می تواند مشکل ساز باشد. یک جعبه غذای بیرون بر یا لفاف غذایی کاغذی باید بتواند محتویات خود را بدون اشباع شدن از روغن، چربی یا رطوبت در خود نگه دارد. PFAS در گذشته برای ایجاد یک سد میان غذا و کاغذ استفاده می شدند و به بسته بندی های مبتنی بر الیاف اجازه می دادند در برابر موادی که در غیر این صورت به داخل آن نفوذ می کردند، مقاومت کنند. اثربخشی آنها یکی از دلایلی است که PFAS برای دهه ها در بسته بندی های کاغذی و مقوایی مواد غذایی مورد استفاده قرار گرفته اند.

نگرانی اصلی این است که پس از انجام وظیفه PFAS چه اتفاقی برای آنها می افتد. بسیاری از آنها بسیار پایدار هستند، به این معنا که به راحتی در محیط زیست تجزیه نمی شوند. برخی PFAS نیز در صورت ورود به بدن می توانند در آن باقی بمانند و بعضی از مواد این خانواده با نگرانی های بهداشتی مرتبط دانسته شده اند. PFAS خانواده ای بزرگ و متنوع است و همه مواد موجود در این گروه رفتار یکسانی ندارند. با این حال، ماندگاری و حضور گسترده آنها باعث شده است نهادهای قانون گذار توجه بسیار بیشتری به محل استفاده از آنها و راه های کاهش مواجهه با این مواد داشته باشند.

این بررسی های دقیق اکنون به بسته بندی مواد غذایی در اروپا نیز رسیده است. در 12 اوت 2026، الزامات جدید بر اساس مقررات بسته بندی و ضایعات بسته بندی اتحادیه اروپا (PPWR) اجرایی شد. بر اساس این الزامات، بسته بندی های در تماس با مواد غذایی که در بازار اتحادیه اروپا عرضه می شوند باید با حدود تعیین شده برای PFAS مطابقت داشته باشند. این مقررات غلظت های مختلف PFAS را پوشش می دهد و شامل محدودیت هایی برای مواد منفرد و همچنین مجموع PFAS است. بسته بندی هایی که پیش از 12 اوت در بازار عرضه شده بودند می توانند همچنان در بازار باقی بمانند، اما بسته بندی جدید در تماس با مواد غذایی که پس از این تاریخ در بازار اتحادیه اروپا عرضه می شود باید الزامات تعیین شده را رعایت کند.

این مقررات اتحادیه اروپا بخشی از تلاش گسترده تر برای کاهش استفاده و انتشار این مواد شیمیایی است و یک پیشنهاد جداگانه که PFAS را به شکل گسترده تری پوشش می دهد نیز همچنان در دست بررسی است.

در فوریه 2026، دولت بریتانیا نخستین «برنامه PFAS» خود را منتشر کرد که در آن نحوه شناسایی منابع ورود PFAS، چگونگی انتقال آنها در محیط زیست و راه های کاهش مواجهه مستمر با این مواد تشریح شده است. این برنامه به طور مشخص آزمایش بسته بندی های مواد غذایی مانند کیسه های پاپ کورن مایکروویوی و جعبه های پیتزا را نیز شامل می شود تا مشخص شود PFAS در چه مواردی وجود دارند و اطلاعات لازم برای اقدامات آینده فراهم شود.

برای تولیدکنندگان بسته بندی، چالش را می توان به سادگی بیان کرد: اگر دیگر نتوان از PFAS استفاده کرد، چه چیزی می تواند جایگزین آن شود؟

بسته بندی های کاغذی بدون PFAS اهمیت فزاینده ای پیدا کرده اند. پژوهشگران در حال بررسی پوشش ها و روش های فرآوری هستند که بتوانند بدون استفاده از مواد شیمیایی فلوئوردار، مقاومت کاغذ در برابر چربی و رطوبت را افزایش دهند. این گزینه ها شامل مواد حاصل از نشاسته، سلولز، پروتئین ها، کیتوسان و آلژینات ها، در کنار سایر پوشش های زیست پایه و فناوری های ایجاد سد محافظتی هستند.

به جای تغییر ساختار خود کاغذ به گونه ای که روغن و آب را دفع کند، می توان یک لایه محافظ بسیار نازک روی سطح آن ایجاد کرد. چالش اصلی این است که این لایه عملکرد کافی برای بسته بندی واقعی مواد غذایی داشته باشد، در عین حال تولید آن از نظر صنعتی عملی باشد و در حالت ایده آل با بازیافت یا کمپوست پذیری نیز سازگار بماند.

بدون PFAS بودن به طور خودکار به معنای پایدار بودن نیست. صرف جایگزین کردن PFAS با یک پوشش دیگر، تضمین نمی کند که بسته بندی اثرات زیست محیطی کمتری داشته باشد. بنابراین پژوهش درباره جایگزین های PFAS فقط بررسی نمی کند که آیا یک ماده می تواند مانع نفوذ چربی شود یا خیر. ایمنی مواد غذایی، عملکرد، هزینه و قابلیت بازیافت نیز در این تحقیقات مورد توجه قرار می گیرند.

به همین دلیل است که مواد زیست پایه تا این اندازه مورد توجه قرار گرفته اند. تحقیقات اخیر، پلی ساکاریدهای گیاهی، پروتئین ها و موم ها را به عنوان اجزای احتمالی بسته بندی پایدار مواد غذایی بررسی کرده اند؛ در کنار مواد مبتنی بر سلولز و سایر منابع تجدیدپذیر. این رویکردها می توانند به بسته بندی کاغذی اجازه دهند پایه الیافی مفید خود را حفظ کند و همزمان ویژگی های سدکنندگی مورد نیاز کاربردهای مدرن غذایی را به دست آورد. با این حال، پژوهشگران تاکید می کنند که همچنان چالش هایی در زمینه عملکرد، هزینه و تولید این مواد در مقیاس صنعتی وجود دارد.

حرکت به سمت حذف PFAS صرفا به معنای پیدا کردن یک جایگزین شیمیایی نیست. این روند باعث شده است نحوه طراحی بسته بندی های کاغذی مواد غذایی از ابتدا مورد بازنگری قرار گیرد. به جای تکیه بر مواد بسیار پایدار برای تغییر رفتار کاغذ، تولیدکنندگان و پژوهشگران در حال بررسی این موضوع هستند که الیاف، پوشش ها و فناوری های ایجاد سد محافظتی چگونه می توانند در کنار یکدیگر عمل کنند.

همچنین یک راه حل واحد وجود ندارد که برای همه انواع بسته بندی مواد غذایی مناسب باشد. یک لیوان کاغذی قهوه، جعبه پیتزا و لفاف محصولات نانوایی، هر کدام باید در برابر ترکیب متفاوتی از حرارت، رطوبت و چربی مقاومت کنند. با این حال، توسعه سریع بسته بندی های بدون PFAS نشان می دهد که صنعت در حال حرکت به سمت مجموعه گسترده تری از گزینه های جایگزین است.

مقررات جدید اتحادیه اروپا نقطه مهمی در این گذار محسوب می شوند. با اجرایی شدن محدودیت های PFAS برای بسته بندی های در تماس با مواد غذایی، فشار برای توسعه جایگزین های موثر دیگر صرفا مربوط به آماده شدن برای قوانین آینده نیست، بلکه به یک چالش فوری در صنعت بسته بندی تبدیل شده است که باید به آن پرداخته شود.