سال ها است که از بسته بندی انتظار می رود با منابع کمتر، کارهای بیشتری انجام دهد؛ مصرف مواد را کاهش دهد، پایداری را بهبود بخشد، بهره وری را افزایش دهد و جذابیت قفسه ای بیشتری ایجاد کند؛ آن هم در حالی که هزینه ها تحت کنترل باقی بمانند. اکنون مسوولیت دیگری نیز به این فهرست افزوده شده است: تبدیل شدن به حامل هوش دیجیتال. حرکت اتحادیه اروپا به سوی گذرنامه های دیجیتال محصول (Digital Product Passports یا DPP)، یکی از مهم ترین تحولاتی است که صنعت بسته بندی طی چند دهه اخیر با آن مواجه شده است. بر اساس گزارش های اخیر صنعت، شرکت های فعال در حوزه بسته بندی وارد دوره ای از آماده سازی شده اند که در آن اطلاعات محصول، داده های پایداری و شفافیت زنجیره تامین، به طور فزاینده ای در هر بسته تولیدشده ادغام خواهند شد.

برای تولیدکنندگان بسته بندی و صاحبان برند، این موضوع پرسشی مهم را مطرح می کند: چگونه می توان بسته بندی فیزیکی را بدون افزودن پیچیدگی، ضایعات یا هزینه، به پلی یکپارچه برای دسترسی به اطلاعات دیجیتال تبدیل کرد؟

بسته بندی؛ فراتر از یک برچسب

گذرنامه های دیجیتال محصول به گونه ای طراحی شده اند که اطلاعات قابل دسترسی درباره یک محصول را در سراسر چرخه عمر آن فراهم کنند. به این ترتیب، محصولات دیگر صرفا به عنوان اقلامی فیزیکی در نظر گرفته نمی شوند، بلکه به تدریج دارای همتای دیجیتال خواهند شد که اطلاعاتی از جمله موارد زیر را در بر می گیرد:

• ترکیب مواد تشکیل دهنده
• اطلاعات مربوط به منبع و مبدا
• شاخص ها و معیارهای پایداری
• میزان محتوای بازیافتی
• مستندات انطباق با الزامات قانونی
• راهنمای تعمیر یا بازیافت
• داده های مربوط به اثرات زیست محیطی

این مفهوم در قلب ابتکارات گسترده تر اتحادیه اروپا در زمینه پایداری و اقتصاد چرخشی قرار دارد و هدف آن افزایش شفافیت در زنجیره های تامین، کاهش سبزشویی و حمایت از نتایج بهتر بازیافت است. برای مصرف کنندگان، این موضوع می تواند به سادگی اسکن کردن یک کد روی بسته بندی و آگاهی از مبدا محصول باشد. اما برای تولیدکنندگان، این تحول به معنای مواجهه با یک چالش بزرگ در حوزه مدیریت داده ها است.

ظهور کدگذاری هوشمند

اگرچه بخش زیادی از بحث ها پیرامون گذرنامه های دیجیتال محصول بر پایگاه های داده، استانداردها و قوانین متمرکز است، اما در پس همه این موارد یک پرسش عملی در حوزه بسته بندی وجود دارد: این اطلاعات چگونه به خود محصول متصل می شوند؟

پیش بینی می شود بسیاری از راهکارها بر پایه کدهای QR یا سایر شناسه های دیجیتالی متصل به سامانه های اطلاعاتی مبتنی بر فضای ابری باشند. این شناسه ها می توانند به صورت کدهای ثابت از پیش چاپ شده یا کدهای QR متغیری باشند که به طور منحصربه فرد در طول فرایند تولید ایجاد می شوند و امکان رهگیری، ارائه راهنمای بازیافت و حتی تعامل پویا با مصرف کننده را فراهم می کنند.

با این حال، افزودن عناصر چاپی جدید به بسته بندی می تواند چالش هایی ایجاد کند:

• افزایش مصرف جوهر
• پیچیده تر شدن ساختار برچسب ها
• نیاز به بازطراحی آثار گرافیکی
• افزایش تنوع موجودی و اقلام انبار

برخلاف بسیاری از فناوری های متداول غیر دیجیتال، DataLase قادر است هم از کدهای QR از پیش چاپ شده و هم از کدهای QR متغیر مستقیما روی بسته بندی پشتیبانی کند و کدگذاری هوشمند را بدون نیاز به برچسب های اضافی، مرکب بیشتر یا پیچیدگی مواد ممکن سازد.

با آغاز حرکت خرده فروشانی مانند Tesco از بارکدهای سنتی به سوی سامانه های مبتنی بر QR، بسته بندی به سرعت در حال تبدیل شدن به منبعی متصل برای ارائه اطلاعات محصول است. هرچه بسته بندی غنی تر از داده شود، تولیدکنندگان نیز بیش از پیش به دنبال راهکارهایی خواهند بود که بدون افزایش بار مواد مصرفی، قابلیت های هوشمند را به آن بیفزایند.

داده، بدون مصالحه

حرکت به سوی گذرنامه های دیجیتال محصول با روند گسترده تری در صنعت بسته بندی همسو است؛ روندی که در آن فناوری های کدگذاری و نشانه گذاری، بسته بندی را از یک سطح ایستا به منبعی فعال برای ارائه اطلاعات تبدیل می کنند.

تولیدکنندگان به جای افزودن لایه های سنتی اطلاعات چاپی، به دنبال راه هایی هستند تا اطلاعات متغیر را تنها در زمان و مکانی که مورد نیاز است، وارد بسته بندی کنند. در اینجاست که رویکردهای هوشمند کدگذاری اهمیت بیشتری پیدا می کنند.

فناوری هایی که قادر به ارائه اطلاعات متغیر و باکیفیت، با حداقل مصرف مواد هستند، می توانند هم بهره وری عملیاتی و هم آمادگی در برابر الزامات قانونی را تقویت کنند. این فناوری ها انعطاف پذیری لازم برای استفاده از شناسه های منحصربه فرد، اطلاعات رهگیری و تعاملات دیجیتال آینده را فراهم می آورند و در عین حال به تولیدکنندگان کمک می کنند از ایجاد ضایعات غیرضروری جلوگیری کنند. برای کسب و کارهایی که هم اکنون نیز تحت فشار تحقق اهداف پایداری قرار دارند، دستیابی به این تعادل اهمیت روزافزونی پیدا می کند.

انطباق امروز، فرصت فردا

طبیعی است که گفت وگوهای فعلی درباره گذرنامه های دیجیتال محصول، عمدتا بر موضوع انطباق با مقررات متمرکز باشند. اما تاریخ نشان داده است که نوآوری های بسته بندی معمولا به همان کارکرد اولیه محدود نمی مانند.

بارکدها در ابتدا برای اهداف لجستیکی توسعه یافتند، اما بعدها به بخش جدایی ناپذیر خرده فروشی تبدیل شدند. کدهای QR نیز از کاربردهای صنعتی فراتر رفتند و وارد حوزه تعامل با مصرف کننده و بازاریابی شدند. گذرنامه های دیجیتال نیز ممکن است مسیر مشابهی را طی کنند.

بسته بندی فردا شاید صرفا ابزاری برای رعایت مقررات نباشد، بلکه فرصت های کاملا جدیدی خلق کند؛ از جمله:

• ارتقای تجربه مصرف کننده
• تایید اصالت محصولات
• ارائه محتوای پویا و به روز
• راهنمایی بهتر برای بازیافت
• شفافیت بیشتر در زنجیره تامین
• ارائه بینش های لحظه ای درباره محصولات

خود بسته بندی، به تدریج به یک نقطه تماس دیجیتال تبدیل می شود.

آماده شدن برای آینده ای متصل

اگرچه استانداردهای اجرایی همچنان در حال تکامل هستند، اما جهت حرکت صنعت روزبه روز روشن تر می شود: بسته بندی از اطلاعات ایستا به سوی هوش متصل در حال حرکت است.

برای برندها و تولیدکنندگان، آمادگی برای آینده به انتخاب فناوری هایی بستگی دارد که بتوانند خود را با الزامات قانونی در حال تغییر تطبیق دهند و در عین حال از اهداف گسترده تر پایداری پشتیبانی کنند.

فناوری کدگذاری واکنش پذیر به لیزر DataLase بر همین اساس طراحی شده است. این فناوری امکان درج اطلاعات متغیر و باکیفیت را مستقیما روی بسته بندی فراهم می کند، وابستگی به جوهرها و مواد مصرفی سنتی را کاهش می دهد و به تولیدکنندگان کمک می کند راهکارهای بسته بندی هوشمندتر و پایدارتری ایجاد کنند.

با حرکت گذرنامه های دیجیتال محصول از مرحله بحث و بررسی به سمت اجرا، بسته بندی بیش از هر زمان دیگری باید بتواند داده های بیشتری را به شکلی پویا و کارآمد منتقل کند.

دیگر پرسش این نیست که آیا بسته بندی هوشمندتر خواهد شد یا نه؛ بلکه پرسش این است که این گذار تا چه اندازه هوشمندانه مدیریت خواهد شد.