با افزایش توجه مصرف کنندگان به پایداری، استفاده از مواد بازیافتی در بسته بندی محصولات سلامت محور به یکی از موضوعات مهم صنعت تبدیل شده است. در همین حال، مقررات جدید اتحادیه اروپا در قالب PPWR نیز برندها را ملزم می کند طی سال های آینده از حداقل مشخصی از مواد بازیافتی پس از مصرف (PCR) در بسته بندی های پلاستیکی خود استفاده کنند. این موضوع باعث شده تولیدکنندگان و صاحبان برند، به ویژه در حوزه مکمل های غذایی، ویتامین ها، پروبیوتیک ها و سایر محصولات حساس، به دنبال راهکارهایی باشند که ضمن حفظ ایمنی محصول، الزامات قانونی آینده را نیز برآورده کنند. بر اساس آمارهای منتشر شده، 91 درصد مصرف کنندگان اروپایی می دانند که بسته بندی ها می توانند حاوی پلاستیک بازیافتی باشند و 76 درصد نیز آگاهانه محصولاتی را خریداری کرده اند که از مواد بازیافتی در بسته بندی خود استفاده می کنند. این روند نشان می دهد تقاضا برای بسته بندی های پایدار دیگر به یک خواسته محدود تبدیل نشده، بلکه به انتظاری عمومی در بازار بدل شده است.

PCR چیست؟

PCR یا مواد بازیافتی پس از مصرف، از بسته بندی ها و محصولاتی به دست می آید که پس از پایان عمر مصرفی خود، عمدتا از طریق سیستم های جمع آوری زباله های خانگی، وارد چرخه بازیافت می شوند.

در روش بازیافت مکانیکی، این مواد پس از شست وشو، خرد شدن و ذوب مجدد، به گرانول های پلاستیکی تبدیل می شوند که می توانند در تولید انواع بسته بندی مورد استفاده قرار گیرند. با این حال، به دلیل احتمال باقی ماندن مقادیر بسیار اندکی از مواد قبلی، این نوع PCR معمولا در لایه هایی که با محصول تماس مستقیم ندارند یا در بسته بندی های ثانویه مورد استفاده قرار می گیرد.

اما در بسته بندی اولیه محصولات غذایی و سلامت محور، مقررات سخت گیرانه ای درباره ایمنی تماس با مواد غذایی وجود دارد و به همین دلیل استفاده از موادی با بالاترین درجه خلوص ضروری است.

نقش بازیافت شیمیایی

یکی از راهکارهای جدید برای تامین این نیاز، بازیافت شیمیایی یا پیشرفته است. در این فناوری، پلاستیک ها در دماهای بسیار بالا به اجزای مولکولی اولیه خود تجزیه می شوند و سپس دوباره به مواد اولیه ای با کیفیتی مشابه پلاستیک نو تبدیل می شوند.

از آنجا که محصول نهایی از نظر شیمیایی با مواد اولیه نو تفاوتی ندارد، میزان استفاده از مواد بازیافتی از طریق روشی به نام «تراز جرمی» (Mass Balance) ردیابی و تایید می شود. این فناوری به برندها اجازه می دهد بدون کاهش کیفیت، ایمنی یا ماندگاری محصول، از مواد بازیافتی تاییدشده در بسته بندی استفاده کنند.

تراز جرمی چیست و چرا اهمیت دارد؟

در فرایند بازیافت شیمیایی، مواد بازیافتی و مواد اولیه نو در طول تولید با یکدیگر مخلوط می شوند و امکان تفکیک فیزیکی آن ها وجود ندارد. به همین دلیل از سیستم حسابداری تراز جرمی استفاده می شود.

این روش که در سطح بین المللی پذیرفته شده است، میزان ورود مواد بازیافتی به فرایند تولید را ثبت کرده و همان میزان را به محصول نهایی اختصاص می دهد.

استفاده از این روش دو مزیت مهم برای برندها دارد:

نخست، امکان حرکت تدریجی به سوی رعایت الزامات PPWR است. بر اساس این مقررات، از سال 2030 حداقل میزان استفاده از PCR در بسته بندی های پلاستیکی اجباری خواهد شد. سیستم تراز جرمی به شرکت ها اجازه می دهد از امروز استفاده از مواد بازیافتی را آغاز کرده و هم زمان با توسعه ظرفیت بازیافت شیمیایی، سهم آن را افزایش دهند.

دوم، امکان ارائه ادعاهای قابل استناد درباره استفاده از مواد بازیافتی است. گواهینامه هایی مانند ISCC PLUS تایید می کنند که میزان PCR بر اساس سیستم تراز جرمی به درستی ردیابی شده و ادعاهای برند درباره محتوای بازیافتی معتبر است.

PCR در بسته بندی های پلاستیکی سخت

در بسته بندی های پلاستیکی سخت نیز می توان از مواد بازیافتی حاصل از بازیافت مکانیکی یا شیمیایی استفاده کرد، مشروط بر آنکه استحکام، ایمنی و عملکرد بسته بندی حفظ شود.

در بسته بندی هایی که بر پایه تراز جرمی تولید می شوند، ممکن است مواد بازیافتی به صورت فیزیکی در همان بسته بندی وجود نداشته باشند، اما سهم آن ها در کل فرایند تولید محاسبه شده است. به همین دلیل برندها باید این موضوع را به صورت شفاف در ادعاهای خود بیان کنند.

امروزه بطری ها و ظروف تولید شده از HDPE، PP و PET معمولا با استفاده از مواد بازیافتی تولید می شوند، هرچند در برخی موارد ممکن است بسته بندی های PET از نظر شفافیت یا رنگ تفاوت اندکی با نمونه های تولید شده از مواد نو داشته باشند.

در مقابل، بازیافت شیمیایی امکان تولید پلاستیکی با ظاهر و عملکرد مشابه مواد اولیه نو را فراهم می کند و برای بسته بندی محصولاتی که به بالاترین سطح خلوص نیاز دارند، گزینه مناسب تری محسوب می شود.

درپوش ها، درب ها و سایر قطعات کوچک نیز می توانند از مواد بازیافتی تولید شوند، اما به دلیل استفاده از چند نوع ماده مختلف، لازم است نحوه اختصاص سهم مواد بازیافتی به طور شفاف اعلام شود.

در هر دو روش بازیافت، بسته بندی باید تمامی آزمون های مربوط به استحکام، آب بندی، مقاومت و سازگاری با محصول را با موفقیت پشت سر بگذارد.

فناوری CleanStream؛ نسل پیشرفته بازیافت مکانیکی

در بازیافت مکانیکی متداول، پلاستیک های مصرف شده بدون تغییر در ساختار شیمیایی، پس از جمع آوری، شست وشو، خرد شدن، ذوب و شکل دهی مجدد به محصولات جدید تبدیل می شوند. اگرچه این روش رایج ترین فناوری بازیافت پلاستیک به شمار می رود، اما کیفیت مواد در هر چرخه بازیافت کاهش می یابد و موفقیت آن نیز به تمیز بودن و تفکیک مناسب پسماندها وابسته است.

فناوری CleanStream این محدودیت ها را تا حد زیادی برطرف کرده است. این فناوری با استفاده از چندین مرحله پیشرفته شست وشو و جداسازی بسیار دقیق، خلوص مواد بازیافتی را به میزان قابل توجهی افزایش می دهد و امکان تولید پلاستیک بازیافتی با کیفیت بالا و ردپای کربنی کمتر را فراهم می سازد.

در نتیجه، پلاستیک های بازیافتی حاصل از فناوری CleanStream را می توان در کاربردهای حساس تری به کار گرفت؛ حوزه ای که بازیافت مکانیکی متداول معمولا توان پاسخگویی به آن را ندارد.